"Mae’r Arglwydd Ganghellor a’r Arglwydd Brif Ustus yn credu bod y cyhoedd yn haeddu ac yn disgwyl y safonau ymddygiad gorau posibl gan ddeiliaid swyddi barnwrol."
Cwestiynau Cyffredin (FAQ)
Ydy barnwyr yn gwneud deddfau? Beth yw’r gwahaniaeth rhwng barnwr ac ynad? Ydy pob barnwr yn gwisgo gŵn? Mae llawer o gwestiynau cyffredin, a rhai camsyniadau, ynglŷn â’r farnwriaeth – yn y rhan hon o’r wefan rydym yn cynnig atebion a gwybodaeth am lawer o’r rhain.
Ydy barnwyr yn dal i ddefnyddio morthwyl?
Mae cartwnau a rhaglenni teledu yn aml iawn yn dangos barnwyr yn defnyddio morthwyl a lle bynnag y mae sôn am farnwyr gallwch fentro bod cyfeiriad at y morthwyl. Ond nid ydych yn debygol o weld morthwyl yn llysoedd Cymru a Lloegr – dydyn nhw ddim yn cael eu defnyddio yno.
Ydy barnwyr yn dal i wisgo’r capan du i ddedfrydu?
Nac ydyn. Roedd barnwyr yn rhoi’r capan du – sy’n deillio o benwisg llysoedd y Tuduriaid – ar eu pennau wrth ddedfrydu rhywun i farwolaeth. Ers i’r gosb eithaf gael ei diddymu’n barhaol yn 1969, nid oes angen iddynt wisgo’r capan. Mae Barnwyr yr Uchel Lys yn dal i gario’r capan du, ond dim ond ar adegau pan fônt yn gwisgo’r wisg seremonïol lawn.
Pam bod rhubanau coch yn cael eu defnyddio i glymu papurau yn y llys?
Ar un adeg defnyddid tâp coch neu 'binc' i glymu papurau swyddogol – yn wir, dyma darddiad y term "tâp coch" i ddisgrifio biwrocratiaeth eithafol. Mae’r tâp yn dal i gael ei ddefnyddio gan y proffesiwn cyfreithiol ar gyfer briffiau (y dogfennau sy’n amlinellu achos) gan ddinasyddion preifat. Defnyddir tâp gwyn ar gyfer briffiau gan y Goron.
Pam bod y twrneiod a swyddogion y llys yn ymgrymu o flaen y barnwr wrth iddynt ddod i mewn i’r ystafell?
Nid ymgrymu gerbron y barnwr y maent, ond gerbron Arfbais y Frenhines uwchben y barnwr, i ddangos parch i gyfiawnder y Frenhines.
Ydy’r barnwr yn gallu’ch clywed chi os ydych chi’n sibrwd yng nghefn y llys?
Mae hynny’n dibynnu pa mor dda yw ei glyw! Ond nid yw’n syniad da – os ydych yn tarfu ar y llys neu’n torri ar draws achos mae’n bosib i hynny gael ei ystyried yn ddirmyg llys, a gallai arwain at ddirwy neu hyd yn oed gyfnod o garchar.
Ydy barnwyr yn cael unrhyw fanteision arbennig, fel parcio am ddim?
Fel sy’n gyffredin mewn llawer o fusnesau, mae lleoedd parcio’n cael eu cadw ar gyfer barnwyr mewn rhai llysoedd, er nad ym mhob un – wedi’r cyfan, y llys yw eu man gwaith. Fodd bynnag, nid oes gan farnwyr hawl i ddefnyddio’u teitl neu eu proffesiwn i gael triniaeth arbennig neu 'rywbeth am ddim'.
Pam ein bod yn cyfeirio at farnwyr fel Eich Anrhydedd?
Nid yw pob un yn cael y teitl Eich Anrhydedd. Cyfeirir at farnwyr cylchdaith fel Eich Anrhydedd yn y llys, tra bo barnwyr rhanbarth yn syr neu fadam, a barnwr Uchel Lys yn F’Arglwydd neu F’Arglwyddes. Mae’r teitlau’n mynd yn ôl dros gannoedd o flynyddoedd, ac yn helpu i nodi gwahanol fathau o farnwyr.